Komiks o kolejarzach autorstwa Michała Arkusińskiego przypomina o prawdziwych, bohaterskich czynach pracowników kolei ze Zduńskiej Woli. Premiera „Odwagi” staje się okazją do ponownego opowiedzenia o wydarzeniach, które na trwałe zapisały się w historii miasta. W 82. rocznicę egzekucji Kazimierza Kałużewskiego „Chińczyka” i Juliusza Sylli „Nita” mieszkańcy poznają ich losy w formie graficznej opowieści stworzonej przez Michała Arkusińskiego. Wydawnictwo „Odwaga” przybliża dramatyczne realia okupacji i działalność ruchu oporu, jednocześnie pokazując, jak współczesny język komiksu może pomóc młodemu pokoleniu zrozumieć lokalną historię.
Historia, która wydarzyła się naprawdę
Komiks przedstawia losy dwóch karsznickich kolejarzy, żołnierzy Armii Krajowej, którzy prowadzili działania dywersyjne przeciwko niemieckiemu okupantowi. Kazimierz Kałużewski i Juliusz Sylla działali w strukturach podziemia, sabotując transporty wojskowe kierowane na front wschodni.
Za swoją aktywność zostali skazani na śmierć i powieszeni 25 lutego 1944 roku na terenie Lokomotywowni w Karsznicach. Publiczna egzekucja miała zastraszyć mieszkańców, ale pamięć o bohaterach przetrwała w lokalnej społeczności przez kolejne dekady.
Wydawnictwo liczy 44 strony i prowadzi czytelnika przez opowieść, w której współczesny narrator – wujek opowiadający historię młodzieży – łączy przeszłość z teraźniejszością. Taki zabieg pozwala odbiorcom lepiej zrozumieć realia wojny i motywacje bohaterów, a jednocześnie pokazuje, że pamięć o lokalnych wydarzeniach może być przekazywana w atrakcyjnej formie.
Droga do powstania komiksu
Pomysł stworzenia publikacji narodził się w Zduńskiej Woli. Wiceprezydent miasta Paweł Szewczyk, znany z działań na rzecz kultury alternatywnej, zaproponował, by dramatyczne wydarzenia z czasów II wojny światowej opowiedzieć w formie komiksu. Projekt zrealizowało Muzeum Historii Miasta Zduńska Wola, a nad całością czuwał dyrektor placówki Tomasz Polkowski.
Autorem rysunków i scenariusza jest Michał Arkusiński – twórca komiksów historycznych, ilustrator i grafik projektowy, absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi. Artysta ma na koncie liczne publikacje poświęcone historii, m.in. komiks „Edelman” przygotowany dla Centrum Dialogu im. Marka Edelmana, „Moryc” dla fundacji Monumentum Iudaicum Lodzense czy „The Battle for Hope” stworzony dla ambasady RP w Izraelu.
Nie mogłem się nie zgodzić. Mój starszy syn jako dziecko fascynował się pociągami, więc nie było mowy, żebyśmy kilka razy nie odwiedzili Karsznic i tutejszego skansenu lokomotyw. Do tego historia Kałużewskiego i Sylli jest po prostu interesująca
mówi Michał Arkusiński, autor komiksu.
Arkusiński od dawna zajmuje się komiksem historycznym. Wspomina, że to właśnie komiksy były jego pierwszą lekturą, zanim sięgnął po książki. W młodości inspirowali go Papcio Chmiel oraz Jerzy Wróblewski – twórcy, którzy ukształtowali polską scenę komiksową. Z czasem artysta zaczął tworzyć własne projekty, a jego prace pojawiały się w muzeach, instytucjach kultury i publikacjach edukacyjnych.
Oprócz komiksów Arkusiński tworzy ilustracje animowane do filmów dokumentalnych i historycznych, projektuje okładki płyt oraz plakaty dla muzyków, m.in. O.S.T.R.-a czy brytyjskich zespołów U.K. SUBS i GBH. Jest także autorem murali przedstawiających Manuelę Gretkowską i Andrzeja Stasiuka oraz animowanego teledysku dla zespołu Dezerter.
Premiera w rocznicę egzekucji
„Odwaga” zostanie zaprezentowana mieszkańcom 25 lutego 2026 roku o godz. 12.30 w filii Miejskiego Domu Kultury na osiedlu Karsznice. Wydarzenie odbędzie się dokładnie w 82. rocznicę stracenia kolejarzy. W programie znalazło się spotkanie z autorem oraz rodzinami bohaterów przedstawionych w komiksie – Danutą Okoń, córką Kazimierza Kałużewskiego, oraz Bolesławem Syllą, synem Juliusza.
Premiera wpisuje się w lokalne obchody rocznicowe, które co roku przypominają o tragicznych wydarzeniach z 1944 roku. Miasto podkreśla, że komiks ma nie tylko upamiętnić bohaterów, ale także zainteresować młodych mieszkańców historią regionu.
Dlaczego komiks o kolejarzach może trafić do młodych odbiorców
Forma komiksowa od lat sprawdza się jako narzędzie edukacyjne. Pozwala opowiedzieć o trudnych wydarzeniach w sposób przystępny, wizualny i angażujący. W przypadku „Odwagi” szczególnie ważne jest połączenie współczesnej narracji z historycznym tłem. Dzięki temu młodzi czytelnicy mogą łatwiej zrozumieć, dlaczego działalność Kałużewskiego i Sylli była tak istotna dla lokalnej społeczności.
Komiks nie unika trudnych tematów, ale przedstawia je w sposób odpowiedni dla odbiorców, którzy dopiero poznają realia II wojny światowej. Jednocześnie zachowuje szacunek dla bohaterów i ich rodzin, co podkreślają organizatorzy premiery.
Wydawnictwo pokazuje również, że współczesne formy przekazu – takie jak komiks – mogą skutecznie łączyć tradycję z nowoczesnością. To przykład, jak lokalne instytucje mogą opowiadać o przeszłości w sposób atrakcyjny i zrozumiały.
