Nowe rondo przy Arenie Lodowej w Tomaszowie Mazowieckim otrzyma nazwę „Rondo Pamięci Ofiar Ludobójstwa na Wołyniu”. Radni przyjęli uchwałę przez aklamację. Samorząd chce w ten sposób oddać hołd Polakom zamordowanym przez ukraińskich nacjonalistów.
Rondo Pamięci Ofiar Ludobójstwa na Wołyniu przy Arenie Lodowej
Decyzja zapadła 2 lipca podczas XXXVI sesji Rady Miejskiej Tomaszowa Mazowieckiego, zwołanej na wniosek prezydenta miasta Marcina Witki. Jedynym merytorycznym punktem obrad było nadanie nazwy nowemu rondu. Rondo znajduje się u zbiegu ulic Wodnej i ks. Piotra Ściegiennego oraz nowej, dotychczas bezimiennej ulicy biegnącej od strony ul. św. Antoniego. Nowe Rondo Pamięci Ofiar Ludobójstwa na Wołyniu położone jest w bezpośrednim sąsiedztwie Areny Lodowej.
Zgodnie z uchwałą jej wykonanie powierzono prezydentowi Tomaszowa Mazowieckiego. Nowa nazwa zacznie formalnie obowiązywać po upływie 14 dni od ogłoszenia uchwały w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego.
W Tomaszowie brakowało takiego miejsca pamięci
Projekt uchwały przedłożył radnym prezydent Marcin Witko. Jak podkreślał podczas sesji, w Tomaszowie Mazowieckim nie było dotąd miejsca poświęconego ofiarom zbrodni wołyńskiej.
To, co ostatnio się dzieje w przestrzeni publicznej, uświadomiło mi, że trudno wymagać od kogoś pamięci o czymś, jeżeli samemu się niedostatecznie dobrze tę pamięć pielęgnuje. W Tomaszowie Mazowieckim nie ma żadnego miejsca upamiętniającego rzeź wołyńską – jedną z największych tragedii narodu polskiego, pełną okrucieństwa, którego doświadczały dzieci, kobiety, osoby starsze
mówił Marcin Witko, prezydent Tomaszowa Mazowieckiego.
W uzasadnieniu uchwały wskazano, że nazwa ma upamiętniać obywateli II Rzeczypospolitej zamordowanych na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej w latach 1943–1945. Ma także służyć edukacji historycznej oraz przekazywaniu wiedzy kolejnym pokoleniom.
Nie po to, żeby tworzyć barierę, ale po to, by budować przyjaźń, dobro, wzajemny szacunek, ale na podstawach najważniejszych, czyli na prawdzie
dodał prezydent Tomaszowa Mazowieckiego.
Radni poparli projekt jednogłośnie i prawdopodobnie jeszcze w lipcu oficjalnie powstanie w Tomaszowie Rondo Pamięci Ofiar Ludobójstwa na Wołyniu
4. takie rondo w Polsce
Rondo Pamięci Ofiar Ludobójstwa na Wołyniu w Tomaszowie Mazowieckim nie będzie pierwszym takim upamiętnieniem w Polsce. Ronda poświęcone ofiarom zbrodni wołyńskiej istnieją już między innymi w Piotrkowie Trybunalskim, Opolu, Zamościu i Przemyślu. W Legnicy znajduje się Aleja Ofiar Ludobójstwa OUN-UPA, natomiast w Lublinie, Chełmie i Stalowej Woli pamięć pomordowanych utrwalono w nazwach skwerów. Warszawa ma z kolei Skwer Wołyński z pomnikami poświęconymi żołnierzom 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK oraz cywilnym ofiarom zbrodni.
- w Piotrkowie Trybunalskim: Rondo Ofiar Rzezi Wołyńskiej,
- w Chełmie: Skwer Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej,
- w Legnicy: Aleja Ofiar Ludobójstwa OUN – UPA,
- w Lublinie: Skwer Ofiar Wołynia,
- w Opolu: Rondo Ofiar Ludobójstwa na Wołyniu,
- w Przemyślu: Rondo Ofiar Wołynia,
- w Stalowej Woli: Skwer Pamięci Ofiar OUN-UPA,
- w Warszawie: Sker Wołyński,
- w Zamościu: Rondo Pamięci Ofiar Zbrodni Wołyńskiej.
Nie należy obecnie dopisywać do listy Bochni, Krakowa ani Tarnowa. W Bochni i Krakowie złożono wnioski lub petycje o ustanowienie ulicy albo skweru Ofiar Rzezi Wołyńskiej, natomiast w Tarnowie nazwa przez lata pozostawała w rejestrze propozycji. Nie są to jeszcze potwierdzone, obowiązujące nazwy przestrzeni publicznych.
Krwawa Niedziela była kulminacją zbrodni
Uchwałę podjęto kilka dni przed 83. rocznicą Krwawej Niedzieli. 11 lipca 1943 roku oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii i powiązane z nią formacje przeprowadziły skoordynowane ataki na polską ludność Wołynia.
Według opracowania Instytutu Pamięci Narodowej fala przemocy objęła tego dnia 97 wsi i kolonii oraz 13 majątków. Na podstawie niepełnych danych IPN wskazuje, że 11 lipca zginęło ponad 3100 Polaków. Ataki kontynuowano również następnego dnia. Zbrodnie na ludności polskiej trwały od 1943 do 1945 roku i objęły także Małopolskę Wschodnią. Liczby ofiar nie udało się dokładnie ustalić. W opracowaniach historycznych pojawiają się szacunki mówiące o 80–120 tys. zamordowanych Polaków.
11 lipca jest świętem państwowym
Od 2025 roku 11 lipca jest świętem państwowym pod nazwą Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej.
Ustawę w tej sprawie Sejm przyjął 4 czerwca 2025 roku. Akt został ogłoszony w Dzienniku Ustaw 4 lipca 2025 roku.
