W sobotę 3 maja prezydent Andrzej Duda wręczył dwóm osobom Order Orła Białego. Jednym z odznaczonych jest Jerzy Kropiwnicki, działacz opozycji demokratycznej z czasów PRL, były prezydent Łodzi. Drugim uhonorowanym tego dnia najstarszym i najwyższym odznaczeniem państwowym Rzeczypospolitej Polskiej został polski malarz, rysownik i scenograf Janusz Kapusta.
Z Częstochowy do Łodzi
Jery Kropiwnicki urodził się w Częstochowie 5 lipca 1945 roku. Jednak niemal całe swoje rodzinne i zawodowe wiązał z Łodzią. Ukończył co prawda wydział handlu zagranicznego Szkoły Głównej Planowania i Statystyki w Warszawie ale doktoryzował się już w Łodzi na wydziale ekonomiczno-socjologicnzym Uniwersytetu Łódzkiego.
W życiu politycznym i publicznym aktywny jest od 1980 roku. Najpierw wszedł do władz międzyzakładowego komitetu założycielskiego NSZZ „Solidarność”, a następnie został jednym z głównych działaczy zarządu regionalnego „Solidarności”, w której Jerzy Kropiwnicki był zastępcą Andrzeja Słowika. Współtworzył struktury „Solidarności” zarówno na poziomie zakładowym, jak i regionalnym i ogólnopolskim.
© KPRPSzybka kariera polityczna
Stał się jednym z najbardziej aktywnych działaczy „Solidarności” w Polsce. Na posiedzeniach krajowej komisji porozumiewawczej, a następnie komisji krajowej związku, był jednym z najaktywniejszych mówców, a w oczach władz PRL uchodził za radykała. Między innymi dlatego zaraz po wprowadzeniu stanu wojennego został aresztowany za zorganizowanie akcji protestacyjnej w regionie.
Skazany został przez sąd komunistyczny na 4,5 roku więzienia. Wyrok odsiadywał w dwóch więzieniach o zaostrzonym rygorze – w Barczewie i Hrubieszowie. Kilkukrotnie w zakładach karnych podejmował strajk głodowy z innymi więźniami, Jedna z głodówek trwała nieprzerwanie 57 dni. Z więzienia wyszedł po amnestii w 1984 roku. Niemal natychmiast wrócił do działalności antykomunistycznej w podziemnych strukturach NSZZ „Solidarności”.
Nie chciał Okrągłego Stołu
W 1989 roku należał do grupy działaczy „Solidarności”, która sprzeciwiała się koncepcji Okrągłego Stołu. Był wówczas krytyczny wobec Lecha Wałęsy i skupionych wokół niego działaczy, dlatego nie wziął udziału w wyborach 4 czerwca 1989 roku.
Konsekwencją była próba szukania nowej politycznej drogi. Jesienią 1989 roku stał się jednym z założycieli jednej z pierwszych, nowych partii powstałych po upadku komunizmu w Polsce – Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego. W 1991 roku kandydował jako członek ZChN z listy Wyborczej Akcji Katolickiej do Sejmu w pierwszych w pełni demokratycznych wyborach. Został po raz pierwszy posłem, a w grudniu został ministrem pracy i polityki socjalnej w rządzie Jana Olszewskiego.
Po przedterminowych wyborach w 1993 roku znalazł się poza Sejmem, do którego wrócił w 1997 roku jako poseł Akcji Wyborczej Solidarność (w której skład wchodził ZChN). W rządzie Jerzego Buzka objął tekę ministra-członka Rady Ministrów, kierującego Rządowym Centrum Studiów Strategicznych (utworzonym w miejsce CUP).
Powrót do samorządu
Po klęsce wyborczej Akcji Wyborczej Solidarność w 2001 roku znów znalazł się poza parlamentem. W 2002 roku został prezesem znajdującego się w ostrym kryzysie ZChN (kierował tą partią do 2006 roku). W 2002 roku wystartował w pierwszym bezpośrednich wyborach samorządowych na prezydenta Łodzi. Wygrał w drugiej turze z kandydatem Sojuszu Lewicy Demokratycznej, choć to właśnie SLD było wówczas w Łodzi formacją dominującą w życiu publicznym.
W 2006 ponownie wygrał wybory na prezydenta Łodzi. Rządy Jerzego Kropiwnickiego w Łodzi były równie kontrowersyjne jak jego wcześniejsza działalność. Zasłynął m.in. sporem o obsadę stanowiska dyrektora Teatru Nowego i zakazami organizowania Parady Równości. Z zaangażowaniem podejmował wiele inicjatyw w celu upamiętnienia historii, która rozgrywała się na terenie miasta. Z jego inicjatywy wybudowano osobowy port lotniczy na Lublinku, czy wielofunkcyjną halę sportową (obecnie Atlas Arena). Był również inicjatorem uruchomienia Łódzkiego Tramwaju Regionalnego, utworzenia Parku Ocalałych oraz rozpoczęcia rewitalizacji EC1 i opracowania koncepcji budowy Nowego Centrum Łodzi.
Pierwszy odwołany przez mieszkańców
W czasie jego drugiej kadencji prezydenta Łodzi, w 2009 zebrano w mieście 85 tysięcy podpisów pod wnioskiem o przeprowadzenie referendum odwołującego go ze stanowiska. Referendum zorganizowano 17 stycznia 2010. Przy frekwencji 22,2 procent, Jerzy Kropiwnicki został odwołany z urzędu. Za jego odwołaniem było ponad 95 procent głosujących. Ponieważ referendum było wiążące Jerzy Kropiwnicki w styczniu 2010 roku przestał pełnić funkcję. Stał się pierwszym w Polsce prezydentem usuniętym z urzędu przez mieszkańców.
Jerzemu Kropiwnickiemu mieszkańcy całego kraju zawdzięczają, że 6 stycznia jest dniem wolnym od pracy. Był głównym inicjatorem ustawy o tym, że religijne Święto Trzech Króli ma być dniem wolnym od pracy (od 2011 roku).
Jesienią 2010 roku został został doradcą w NBP. W 2015 roku kandydował z poparciem Prawa i Sprawiedliwości do Senatu, ale nie został wybrany. Na początku 2016 roku został powołany przez Senat na sześcioletnią kadencję w skład Rady Polityki Pieniężnej, a po jej zakończeniu w styczniu 2022 roku został doradcą prezesa NBP Adama Glapińskiego ds. obserwacji i analizy światowego rynku ropy naftowej i gazu ziemnego.
Jerzy Kropiwnicki pracował też jako wykładowca przedmiotów akademickich na kilku uczelniach w USA. Zna biegle cztery języki: angielski, rosyjski, hiszpański i włoski.
Wcześniej został uhonorowany kilkoma innymi ważnymi odznaczeniami:
- Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski w 1990 roku (przez prezydenta RP na uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego);
- Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski w 2006 roku (nadanym mu przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego);
- Krzyżem Komandorskim Orderu Świętego Grzegorza Wielkiego w 2012 roku;
- nagrodą „Serce Łodzi” w 2013 roku;
- Odznaką Honorową za Zasługi dla Województwa Łódzkiego w 2020 roku.
Od 2009 roku Jerzy Kropiwnicki wchodzi w skład Kapituły Orderu Odrodzenia Polski.
© KPRP