Bociany czarne online ponownie przyciągają uwagę miłośników przyrody. W jednym z lasów województwa łódzkiego rozpoczął się kolejny sezon obserwacji gniazda tych rzadkich i objętych ścisłą ochroną ptaków.
11. sezon projektu Bociany Czarne Online
Do swojego miejsca lęgowego wróciła samica Fermina4, która po zimowym pobycie w Afryce natychmiast przystąpiła do porządkowania gniazda. Internauci czekają teraz na jej partnera Florentino, z którym tworzy parę od 2024 roku.
Fermina wróciła do gniazda 22 marca, dokładnie tego samego dnia co przed rokiem. Jak na prawdziwą gospodynię przystało, od razu zabrała się do porządkowania i przygotowania gniazda na nowy sezon
mówi Hanna Bednarek-Kolasińska z Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Łodzi.
Transmisja działa nieprzerwanie od dwóch dni przed przylotem samicy. To już jedenasty sezon projektu edukacyjnego, który RDLP w Łodzi prowadzi wspólnie z wydziałem biologii i ochrony środowiska Uniwersytetu Łódzkiego.
Kamera zamontowana na wysokości około 17 metrów pozwala obserwować życie bocianów czarnych w sposób, który w naturalnych warunkach byłby niemożliwy. Gniazda tych ptaków znajdują się w strefach ochronnych o promieniu 500 metrów, a ich lokalizacja pozostaje tajna.
Mówimy, że to serial, którego rusza właśnie 11. sezon. Projekt edukacyjny Bociany Czarne Online ma odsłonić tajemnice życia tego gatunku
wyjaśnia Hanna Bednarek‑Kolasińska.
Transmisję można oglądać na YouTubie, a materiały z obserwacji trafiają również na profile społecznościowe Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Łodzi. To właśnie tam publikowane są najnowsze informacje o losach ptaków, a także archiwalne nagrania z poprzednich lat.
Gniazdo na dębie i jego mieszkańcy
Fermina4 zajmuje gniazdo na dębie, które od kilku lat jest jednym z dwóch monitorowanych miejsc lęgowych. To właśnie tam w poprzednich sezonach wykluły się młode, które internauci znają z imion: Fala, Filipek, Figaro, Finka, a w 2025 roku – Fado, Fleon i Fuga. W tym samym miejscu Florentino miał wcześniej trzy inne partnerki, co pokazuje, jak dynamiczne potrafią być relacje w świecie bocianów czarnych.
Historia gniazda Dąb2 jest bogata i pełna dramatycznych zwrotów. W poprzednich latach młode ptaki mierzyły się z atakami drapieżników, eliminacją słabszych piskląt czy trudami pierwszych lotów. Mimo to wiele z nich z powodzeniem docierało na zimowiska w Afryce.
Bociany czarne online – jak powstaje transmisja?
Co roku w marcu leśnicy i ornitolodzy typują dwa stałe miejsca gniazdowania bocianów czarnych. W głębi lasu instalują kamery z funkcją podczerwieni, które działają od kwietnia do września. Projekt powstaje dzięki wsparciu Centrum Informacyjnego Lasów Państwowych, a w latach 2020–2021 lokalizatory GPS‑GSM finansował Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Łodzi.
Od 2016 roku obserwujemy – a wraz z nami wszyscy zainteresowani internauci – bociany czarne w gniazdach: na dębie i sośnie.
relacjonuje Hanna Bednarek‑Kolasińska.
Leśnicy podkreślają, że ingerują w życie ptaków tylko w wyjątkowych sytuacjach, na przykład gdy w gnieździe pojawią się niebezpieczne sznurki. Nie mogą jednak interweniować w okresie wysiadywania jaj i w pierwszych tygodniach życia piskląt, aby nie ryzykować porzucenia lęgu.
Dramaty i sukcesy – historia projektu w skrócie
W ciągu dziesięciu lat transmisji internauci byli świadkami wielu wydarzeń, które pokazują naturalny cykl życia bocianów czarnych. Wśród nich znalazły się:
- ataki jastrzębia na pisklęta,
- rozstania par w trakcie składania jaj,
- eliminacja najsłabszych młodych,
- udane odchowanie całych lęgów,
- pierwsze loty i wędrówki do Afryki.
W 2020 roku młode Finezjusz i Farciarz dotarły na zimowisko na południe od Sahary. W kolejnych latach młode z gniazda Dąb2 zimowały m.in. w Sudanie, Czadzie, Erytrei i Etiopii.
Lokalizatory GPS‑GSM – nauka w praktyce
Jednym z najcenniejszych elementów projektu jest możliwość śledzenia młodych bocianów po opuszczeniu gniazda. Loggery ważą zaledwie 18 gramów i nie przeszkadzają ptakom w locie. Rejestrują pozycję GPS, wysokość, aktywność i temperaturę otoczenia.
Dzięki nim naukowcy wiedzą, że młode bociany nie wracają do Polski od razu po pierwszym zimowaniu. Spędzają lato w Turcji, Bułgarii lub na Węgrzech, a dopiero po drugim zimowaniu wracają do kraju.
Edukacja i popularyzacja wiedzy o bocianach czarnych
Projekt „Bociany Czarne Online” to nie tylko transmisja. Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Łodzi prowadzi szerokie działania edukacyjne: tworzy materiały dydaktyczne dla szkół, organizuje konkursy, współpracuje z naukowcami i angażuje społeczność internetową.
W 2021 roku w centrum Łodzi powstał mural bociana czarnego, który ma promować wiedzę o gatunku. W serwisie YouTube działa czat, na którym internauci wymieniają się spostrzeżeniami, a eksperci odpowiadają na pytania.
Dlaczego bociany czarne są tak wyjątkowe?
Bocian czarny (Ciconia nigra) jest w Polsce objęty ścisłą ochroną. Szacuje się, że w kraju żyje około 1,4–1,6 tysiąca par. Jeszcze w latach 60. XX wieku populacja liczyła zaledwie 500 par.
Ptaki budują kilka gniazd, które mogą ważyć nawet tonę, a ich lokalizacja pozostaje tajemnicą, aby chronić je przed intruzami. Wędrówka na zimowiska do Afryki Wschodniej i Środkowej rozpoczyna się we wrześniu.
Sezon 2025 – co czeka widzów transmisji?
W tym roku Fermina4 już przygotowuje gniazdo, a internauci wypatrują Florentino. Jeśli para przystąpi do lęgu, widzowie będą mogli obserwować cały cykl życia: od składania jaj, przez karmienie piskląt, po ich pierwsze loty. Transmisja potrwa do jesieni, kiedy ptaki wyruszą w swoją długą podróż na zimowiska.
