Metropolita łódzki kardynał Grzegorz Ryś ogłosił powołanie Niezależnej Komisji Historycznej, której zadaniem są badanie nadużyć seksualnych w archidiecezji łódzkiej. Zespół ekspertów, w skład którego wchodzą m.in. sędzia, historyk i psycholog, przygotuje raport obejmujący okres od 1945 roku do współczesności. Decyzja ta wpisuje się w szerszy proces rozliczania Kościoła z przeszłości i poszukiwania transparentnych rozwiązań na przyszłość.
Zakres działań komisji
Komisja rozpoczyna badanie nadużyć seksualnych w archidiecezji łódzkiej od pełnej analizy akt osobowych wszystkich księży, którzy pełnili posługę w archidiecezji od zakończenia II wojny światowej. Badacze mają za zadanie nie tylko odtworzyć fakty historyczne, ale także dotrzeć do osób pokrzywdzonych, których historie nie zostały dotąd udokumentowane.
Chcemy zbadać, co się w tym zakresie w naszym kościele lokalnym stało i dlaczego się stało
podkreśla kardynał Grzegorz Ryś.
Raport końcowy ma zawierać zarówno opis przypadków, jak i analizę mechanizmów, które doprowadziły do nadużyć. Komisja ma także wskazać, czy obecne zasady prewencji są wystarczające, czy wymagają uzupełnienia. Arcybiskup podkreślił też, że komisja będzie miała nieograniczony dostęp do danych archiwalnych Archidiecezji Łódzkiej – zarówno do danych zwykłych jak i archiwum tajnego.
Cele historyczne i społeczne
Pierwszym celem komisji jest przygotowanie dokumentu opartego na źródłach historycznych, obejmującego lata 1945–2025. Drugim – równie istotnym – jest dotarcie do osób skrzywdzonych, które dotąd nie zgłosiły się do kurii.
Odnalezienie i wysłuchanie tych osób będzie prowadzić do powstawania nowych źródeł historycznych
mówi kardynał Grzegorz Ryś.
W praktyce oznacza to, że raport nie ograniczy się do analizy dokumentów, ale stanie się także świadectwem ludzkich historii, które przez lata pozostawały w cieniu. Badanie nadużyć seksualnych w archidiecezji łódzkiej ma mieć też swoje konsekwencje prawne. Kardynał zobowiązał w dekrecie komisję o natychmiastowym przekazywaniu informacji o ewentualnie wykrytych nadużyciach do odpowiednich organów ścigania.
Badanie nadużyć seksualnych w archidiecezji a przyszłość Kościoła
Komisja nie tylko opisze przeszłość, ale również wskaże wnioski na przyszłość. Metropolita Łódzki zaznaczył, że refleksja nad mechanizmami nadużyć ma pomóc w ocenie skuteczności obecnych zasad prewencji.
Chodzi o to, żeby zastanowić się, na ile zasady dotyczące prewencji są kompletne, czy nie wymagają jeszcze jakiegoś uzupełnienia
mówi kardynał Grzegorz Ryś.
Dzięki temu raport stanie się narzędziem do budowania bardziej bezpiecznego środowiska w Kościele lokalnym.
Skład komisji i metodologia
Komisja składa się z ekspertów reprezentujących różne dziedziny – prawo, historię i psychologię. Takie interdyscyplinarne podejście ma zapewnić rzetelność badań i szeroką perspektywę. Zespół będzie analizował dokumenty, prowadził rozmowy z osobami pokrzywdzonymi oraz przygotowywał rekomendacje dla archidiecezji.
| Imię i nazwisko | Funkcja w komisji | Kompetencje |
|---|---|---|
| Dr Michał Kłos | Przewodniczący | Sędzia Sądu Apelacyjnego w Łodzi, były Prezes tego sądu (2010–2016), od 2016 r. Apelacyjny Kierownik Szkolenia i Kierownik Sekcji Szkolenia. |
| Dr Sebastian Adamkiewicz | Wiceprzewodniczący | Doktor nauk humanistycznych, absolwent UŁ, kustosz Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, publicysta i popularyzator historii. |
| Dr Elżbieta Wróblewska | Członek komisji | Doktor nauk humanistycznych w zakresie psychologii, psycholog-seksuolog, psychoterapeuta, nauczyciel akademicki; terapia osób duchownych, zaburzeń seksualnych, małżeństw i par. |
| Red. Łukasz Głowacki | Rzecznik prasowy | Dziennikarz, dyrektor Radia Plus Łódź; odpowiada za komunikację komisji z opinią publiczną i mediami. |
Kardynał wyznaczył też dwóch księży do pełnienia funkcji wspierających komisję:
| Imię i nazwisko | Funkcja | Kompetencje |
|---|---|---|
| Ks. dr Zbigniew Tracz | Kanclerz Kurii | Wsparcie prawne i dokumentacyjne; ułatwia dostęp do akt i archiwów kurialnych. |
| Ks. mgr Dominik Sujecki | Notariusz Kurii | Obsługa archiwalna i dokumentacyjna; porządkowanie i udostępnianie materiałów źródłowych. |
Prace obejmą także porównanie działań archidiecezji łódzkiej z praktykami stosowanymi w innych częściach Kościoła, co pozwoli na ocenę skuteczności dotychczasowych procedur.
Znaczenie dla opinii publicznej
Decyzja o powołaniu komisji spotkała się z dużym zainteresowaniem opinii publicznej. Transparentność działań Kościoła w zakresie badania nadużyć seksualnych w archidiecezji ma kluczowe znaczenie dla odbudowy zaufania wiernych.
Raport, który zostanie opublikowany po zakończeniu prac, stanie się ważnym dokumentem nie tylko dla Kościoła, ale także dla społeczeństwa. Jego celem jest pokazanie pełnego obrazu wydarzeń oraz wskazanie, jakie kroki należy podjąć, aby podobne sytuacje nie miały miejsca w przyszłości.
O powołaniu komisji dekretem z 22 października 2025 roku, kardynał poinformował duchownych na rekolekcjach kapłańskich w czwartek 13 listopada, a opinię publiczną na specjalnej konferencji prasowej w piątek 14 listopada.
