Łódzki Urząd Wojewódzki wydał dwie decyzje, które mają umożliwić wznowienie budowy tunelu średnicowego w Łodzi. Jedna z nich nakłada na właściciela maszyny obowiązek wydania tarczy TBM do korzystania przez PKP Polskie Linie Kolejowe. Druga pozwala kolejowej spółce przejąć cztery kamienice znajdujące się na trasie inwestycji. Właściciele wywłaszczanych lokali mają otrzymać odszkodowania. Decyzje dotyczą nieruchomości przy al. 1 Maja 19, 21 i 23 oraz przy ul. Próchnika 44. PKP PLK wskazują, że przejęcie budynków i uzyskanie dostępu do tarczy TBM drążącej są niezbędne do kontynuowania robót, które pozostają wstrzymane od 2024 roku.
Tarcza TBM ma zostać wydana PKP PLK do korzystania
Druga z decyzji wydanych przez wojewodę nakłada na właściciela maszyny TBM obowiązek przekazania jej PKP PLK do korzystania. Nie oznacza to przeniesienia własności urządzenia na inwestora. Kolejowa spółka ma otrzymać możliwość używania maszyny w celu dokończenia budowy tunelu.
Takie rozwiązanie umożliwiła nowelizacja ustawy o transporcie kolejowym, która obowiązuje od 29 stycznia 2026 roku. Przepisy pozwalają inwestorowi korzystać z niezbędnego mienia ruchomego, gdy wymaga tego ochrona interesu publicznego, bezpieczeństwo lub zapewnienie ciągłości robót kolejowych.
Po zakończeniu korzystania z urządzenia właścicielowi tarczy TBM ma zostać przyznane wynagrodzenie ustalone zgodnie z procedurą przewidzianą w ustawie. W przekazanych komunikatach nie podano jego przewidywanej wysokości ani terminu zakończenia postępowania dotyczącego zapłaty.
Obie decyzje wojewody – dotycząca wywłaszczenia kamienic oraz wydania tarczy TBM – są kluczowe dla wznowienia drążenia tunelu średnicowego. Dzięki nim możliwe będzie sprawne kontynuowanie prac
mówi Marcin Mochocki, dyrektor do spraw realizacji inwestycji w PKP Polskich Liniach Kolejowych.
Przed ponownym uruchomieniem maszyny konieczne będzie jednak sprawdzenie jej stanu technicznego. Tarcza TBM pozostaje unieruchomiona od ponad 16 miesięcy. PKP PLK zapowiadają analizę wykonanych już robót, ocenę urządzenia oraz zabezpieczenie placu budowy.
Cztery kamienice zostaną przejęte przez kolejową spółkę
Pierwsza decyzja dotyczy zmiany lokalizacji linii kolejowej. Obejmuje przejęcie przez PKP PLK czterech kamienic położonych przy alei 1 Maja 19, 21 i 23 oraz przy ul. Próchnika 44. Wniosek w tej sprawie inwestor złożył 31 marca 2026 roku. Według informacji przekazanych przez PKP PLK decyzja została wydana zgodnie z treścią wniosku.
Właściciele lokali znajdujących się w przejmowanych budynkach mają otrzymać odszkodowania. Ich wysokość będzie ustalana oddzielnie dla każdej nieruchomości. Wyceny przygotuje niezależny rzeczoznawca majątkowy wyznaczony przez wojewodę.
PKP PLK informują, że przygotowanie wycen może potrwać około 60 dni. Następne dwa miesiące może zająć wypłata pieniędzy. Odszkodowania mają zostać obliczone według wartości odtworzeniowej nieruchomości, bez uwzględniania stopnia zużycia budynków i lokali.
Decyzja o wywłaszczeniu oznacza trwałe przejęcie nieruchomości przez inwestora. Inaczej wygląda sytuacja tarczy TBM, która ma zostać jedynie udostępniona PKP PLK do czasu wykonania określonego celu inwestycyjnego.
Relokowani mieszkańcy nadal czekają na rozwiązanie sytuacji
Budowę głównego tunelu wstrzymano we wrześniu 2024 roku po zawaleniu się części kamienicy przy al. 1 Maja. Od czasu katastrofy ponad 200 osób przebywa w hotelach lub wynajętych mieszkaniach. Mieszkańcy zostali wcześniej wysiedleni ze względu na prowadzone roboty i nie mogą wrócić do swoich lokali.
Znowelizowane przepisy przewidują pomoc dla osób objętych czasową relokacją. PKP PLK pokrywają koszty pobytu w hotelach albo wypłacają ekwiwalent przeznaczony na wynajem mieszkania. Takie wsparcie może być przyznawane przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy od wejścia nowych regulacji w życie, czyli od 29 stycznia 2026 roku.
Zarząd Lokali Miejskich w Łodzi prowadzi jednocześnie proces okazywania i przekazywania mieszkań osobom posiadającym status najemców. Według założeń PKP PLK działania te mają zakończyć się do końca 2026 roku. Kolejowa spółka zapowiedziała także organizację sierpniowego wyjazdu wakacyjnego dla dzieci z relokowanych kamienic. Ma to być kontynuacja pomocy udzielanej mieszkańcom w poprzednich latach.
Budowa tunelu średnicowego pozostaje opóźniona
Tunel średnicowy, drążony za pomocą tarczy TBM, ma połączyć stację Łódź Fabryczna z Łodzią Kaliską i Łodzią Żabieniec. Trasa o długości około 7,5 kilometra ma przebiegać przez centrum miasta. Zaplanowano na niej trzy podziemne przystanki: Łódź Śródmieście, Łódź Polesie i Łódź Koziny.
Umowę z Przedsiębiorstwem Budowy Dróg i Mostów z Mińska Mazowieckiego podpisano w 2017 roku. Właściwe roboty i drążenie rozpoczęły się w sierpniu 2019 roku. Początkowo inwestycja miała zostać ukończona w 2021 roku, jednak terminy wielokrotnie przesuwano. Na harmonogram wpłynęły między innymi zmiany projektu, korekta przebiegu tunelu i dodanie kolejnego przystanku.
Ostatni harmonogram przewidywał zakończenie drążenia w czerwcu 2026 roku. Tego terminu nie udało się dotrzymać ze względu na wstrzymanie robót w 2024 roku i problemy związane z dotychczasowym wykonawcą. Na początku lutego 2026 roku PKP PLK poinformowały o odstąpieniu od umowy z wykonawcą. Spółka uzasadniała tę decyzję potrzebą ochrony mieszkańców, zabezpieczenia nieruchomości na trasie budowy i zapewnienia dalszej realizacji inwestycji. Poinformowala też o potrzebie przejęcia do prac tarczy TBM.
PLK i CPK podzielą część prac przy Łodzi Fabrycznej
Przygotowania do wznowienia budowy zbiegają się z porozumieniem zawartym 3 czerwca 2026 roku między PKP PLK a spółką Centralny Port Komunikacyjny. Dokument dotyczy koordynacji prac przy tunelu średnicowym oraz planowanym tunelu kolei dużych prędkości.
CPK ma przejąć część robót konstrukcyjnych przy komorze Fabrycznej. PKP PLK mają zapewnić finansowanie, dokumentację projektową i formalne przygotowanie inwestycji. Po zakończeniu robót gotowy obiekt ma trafić do kolejowego zarządcy infrastruktury.
Decyzje Wojewody Łódzkiego o wydaniu tarczy TBM i wywłaszczeniu 4 kamienic usuwają część przeszkód administracyjnych. Nie oznacza to jednak natychmiastowego wznowienia drążenia. Inwestor musi między innymi przejąć i sprawdzić maszynę, zabezpieczyć teren oraz przygotować dalszy sposób prowadzenia budowy.
